Aktualności

Wirusowe zapalenie wątroby typu A
31 sierpnia 2017

Wirusowe zapalenie wątroby typu A (wzw A) to choroba zakaźna wywołana przez wirusy HAV (Hepatitis A Virus) dawniej nazywana „żółtaczką pokarmową”, czy chorobą  „brudnych rąk”.
Człowiek jest jedynym rezerwuarem wirusa wywołującego wzw A.
HAV przenoszony jest głównie drogą pokarmową tzw. fekalno-oralną co oznacza, że wirusy znajdują się w przewodzie pokarmowym osoby chorej (zakażonej) wydalane są z kałem, a  kolejna osoba może ulec zakażeniu np. w sytuacji gdy chory nie przestrzegał zasad higieny lub osoby nie myjąc właściwie rąk po skorzystaniu z toalety przenoszą wirusy dalej na żywność przygotowując dla siebie lub innych posiłki. W wyjątkowych sytuacjach może dojść do skażenia wody i zakażenia poprzez jej spożycie. Wirus nie przenosi się drogą kropelkową, powietrzną.
HAV jest drobnoustrojem, który może długo przetrwać w środowisku, w otoczeniu człowieka i jest odporny na działanie czynników zewnętrznych. W warunkach domowych jednak wystarczy stosować w toalecie ogólnie dostępne środki chlorowe, które są skuteczne w zwalczaniu HAV. Wirus wrażliwy jest na promieniowanie UV, ginie podczas gotowania.
Okres wylęgania (od zakażenia do wystąpienia objawów) wynosi od 15 do 50 dni, najczęściej około 1 miesiąca. Wydalanie wirusa przez osobę zakażoną trwa około 3 tygodni przed wystąpieniem objawów (wtedy osoba nie wie, że może być źródłem infekcji dla innych dlatego tak ważne jest przestrzeganie na co dzień mycia rąk) do około 1 tygodnia od początku  wystąpienia objawów. Niestety również osoba zakażona bezobjawowo wydala wirusy z kałem i może stanowić zagrożenie dla innych
Do niedawna sytuacja epidemiologiczna wzw A była w Polsce korzystna gdyż rejestrowano niewiele zachorowań np. w 2016 roku tylko 35 przypadków.  
Zachorowania na wirusowe zapalenie wątroby typu A  związane były z wyjazdami turystycznymi do krajów o złym stanie sanitarnym i wysokiej endemiczności występowania wzw A (np. kraje  Afryki, Ameryki Południowej i Centralnej, Azji).


W 2017 roku sytuacja epidemiologiczna uległa znacznemu pogorszeniu. Do 15 sierpnia bieżącego roku w Polsce zarejestrowano 912 przypadków wzw A, w  Łodzi i w powiecie Łódzkim wschodnim 68 przypadków ,a  w województwie łódzkim 109 .  
Należy również wspomnieć, że obecnie w Europie trwa ognisko wirusowego zapalenia wątroby typu A, w którym zachorowania głównie dotyczą mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami (ang. MSM).
Zgodnie z komunikatem NIZP-PZH „zwiększona liczba ognisk wirusowego zapalenia wątroby typu A, jak również odnotowywane w tych ogniskach zachorowania mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami sugerują, że Polska także jest objęta trwającym w Europie ogniskiem. WZW A może szerzyć się w wyniku kontaktów seksualnych (nie tylko analnych), w tym przez bezpośredni kontakt oralno–analny, jak i poprzez kontakt oralny z częściami ciała oraz powierzchniami, na których znajduje się wirus.  Takie drogi zakażenia identyfikowano w opisywanych wcześniej ogniskach WZW A wśród MSM.”

Wirusowe zapalenie wątroby typu A  to choroba o ostrym przebiegu, szczególnie ciężkim u osób dorosłych, u dzieci ponad 90% przypadków zakażenia tym wirusem przebiega bez objawów lub z objawami niespecyficznymi, bez żółtaczki. Choroba ma z reguły nagły początek i ciężki przebieg, wymagający hospitalizacji.
Do objawów tej choroby należą:
•    objawy grypopodobne (w pierwszym okresie), gorączka, ogólne rozbicie, bóle kostno-stawowe,
•    objawy ze strony układu pokarmowego - zaburzenia dyspeptyczne: brak apetytu, nudności, wymioty, bóle brzucha,
•    ciemny mocz,
•    żółtaczka, czyli zażółcenie skóry, białkówki oczu czy błon śluzowych.
HAV nie powoduje przewlekłych zmian w wątrobie
ZAPOBIEGANIE
•    przestrzeganie zasad dobrej praktyki w trakcie produkcji i dystrybucji żywności,
•    mycie rąk każdorazowo po korzystaniu z toalety*, przed przygotowywaniem posiłków, przed spożywaniem posiłków,
•    dokładne mycie owoców i warzyw, których nie poddaje się obróbce termicznej,
•    zachowanie higieny w kuchni, łazience,
•    nie przystępowanie do pracy szczególnie w kontakcie z żywnością w przypadku objawów mogących nasuwać podejrzenie wzw A (należy zgłosić się do lekarza).


Ważnym  sposobem zapobiegania zakażenia wzw A są szczepienia ochronne:
•    w związku z opisywanym ogniskiem rekomendowane są przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób mężczyznom mającym kontakty seksualne z mężczyznami (MSM), mieszkającym na obszarach gdzie występuje aktualnie wzrost zachorowań na WZW A (a więc także w Polsce) lub podróżującym na obszary, gdzie trwają ogniska WZW A,
•    zalecane są również innym osobom podróżującym na tereny endemicznego występowania wzw A,
•    zalecane są również w grupie osób zatrudnionych przy produkcji i dystrybucji żywności oraz wody pitnej, usuwaniu odpadów komunalnych i płynnych nieczystości oraz przy konserwacji urządzeń służących temu celowi oraz dzieciom w wieku przedszkolnym, szkolnym oraz młodzieży, które nie chorowały na wzw typu A.
W Programie Szczepień Ochronnych na 2017 szczepienia przeciw wzw A należą do grupy szczepień zalecanych i  nie są finansowane ze środków publicznych.
  Szczepienie należy przeprowadzić w dwóch dawkach : w schemacie 0-6.. ( do 12m-cy.)
 uwaga: 2 dawka nie wcześniej niż po upływie 6 m-cy ,a nie później niż po roku.
Koszty szczepień  związanych z wykonywaną pracą finansowane są przez pracodawców.

 

* Badania w Stanach Zjednoczonych ujawniły, że aż 30% mężczyzn nie myje rąk po skorzystaniu z toalet w miejscach publicznych.
Zaledwie 1 na 5 osób na świecie myje ręce po skorzystaniu   z toalety.
1 gram kału zawiera 100 mld bakterii. Źródło: UNICEF

Informację wprowadził(a): Bartosz Karasiński (2017-08-31)
Informację zmodyfikował(a): Bartosz Karasiński (2017-08-31)